دگرسنجی چیست؟

دگرسنجه‌ها (به انگلیسی: Altmetrics) که از ترکیب دو واژه دیگر به صورت (altmetrics = alternative + metrice) ایجاد شده است و منظور از آن سنجش از طریق سنجه‌های جایگزین و نامتداول می‌باشد. در حال حاضر برخی از ناشران مجلات مؤسسات علمی با ایجاد وبگاه‌هایی به جمع‌آوری این نوع سنجه‌ها جهت ارزیابی مقالات، به‌ویژه مقالات جدید که استنادهای دریافتی آن‌ها مشخص‌کننده وضعیت علمی آن‌ها نیست می‌پردازند.

اتکا علم سنجی فقط به شاخص‌های مبتنی بر تعداد استنادی‌های دریافتی باعث بروز برخی معایب معضلات و کمبودها گردید از این رو متخصصان علم اطلاعات بر آن شدند تا با خلق سنجه‌های جدید برای حل این مشکلات راه‌کارهای مناسبی یابند. اصطلاح دگرسنجه‌ها در سال 2010 به عنوان یک سطح از سنجه‌های مقالات پیشنهاد شد. از اواخر سال 2011 مبحث کاربرد دگرسنجه‌ها شکل جدی‌تری به خود گرفت. اگر چه این سنجه‌ها برای سنجش مقالات ارائه شده است ولی می‌توان از آن‌ها در سنجش افراد، کتاب‌ها، مجموعه داده‌ها، سخنرانی‌ها، فیلم‌ها، صفحات وب و غیره استفاده کرد. دگر سنجه‌ها فقط استنادها را در نظر نمی‌گیرند بلکه جنبه‌های دیگر اثرگذاری اثر را مانند بارگیری‌ها، مشاهده مقاله، ذکر در رسانه‌های اجتماعی ورسانه‌های خبری و… را نیز در سنجش دخیل می‌کند.

با ظهور وب تلاش‌هایی برای استفاده از اطلاعات موجود در این محیط برای ارزیابی تأثیر علمی صورت گرفت که ثمره آن ظهور حوزه? وب‌سنجی بود. اخیراً نیز با افزایش سطح فناوری امکان بررسی گسترده‌تر رصد نظرات، گفتگوها و صحبت‌های برخط پیرامون مدارک علمی فراهم شده است. به این ترتیب بعد دیگری از اثرگذاری علمی قابل سنجش و ارزیابی شده است. در واقع می‌توان ذکر مدارک علمی در خبرگزاری‌ها، صحبت پیرامون آن در شبکه‌های اجتماعی، استفاده از آن‌ها در اسناد سیاست‌گذاری و سایر استفاده‌ها از مدارک علمی در محیط وب را به عنوان شاخص اثرگذاری یک مدرک علمی بر جامعه در نظر گرفت. نمره آلتمریکس شاخصی از میزان توجه و برد برخط یک خروجی تحقیق است و هدف آن فراهم کردن معیاری از میزان توجهی است که یک خروجی تحقیقاتی به خود جلب کرده است. بر این اساس آلتمتریکس بحث و صحبت پیرامون یک خروجی تحقیقاتی را از منابعی چون، گوگل پلاس، لینکدین، اسناد، اخبار، وبلاگها، توییتر، داوری‌های پس، از چاپ فیس‌بوک، ویکی‌پدیا، ردت، یوتیوب و پین‌ترست گردآوری می‌کند.

منابع اطلاعاتی سامانه
  • اطلاعات اعضا از سامانه علم سنجی اعضای هیأت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی isid.research.ac.ir دریافت شده است.
  • مقالات اعضا از پایگاه داده scopus.com دریافت شده است.
  • اطلاعات دگرسنجی از پایگاه داده altmetrics.com دریافت شده است.
  • امتیاز طرح‌های اثرگذار از سامانه ارزشیابی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی علوم پزشکی کشور evaluation.research.ac.ir دریافت شده اند.
  • فهرست مشخصات طرح‌های اثرگذار از سامانه جامع طرح‌های تحقیقاتی علوم پزشکی کشور علوم پزشکی کشور rpis.research.ac.ir دریافت شده اند.
تقدیر و تشکر

این سامانه خروجی طرح پژوهشی شماره ۴۰۴۰۴۳۷ مصوب مورخ ۱۴۰۴/۹/۱۵ با حمایت مالی «مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران» می‌باشد. بدین وسیله مجری اصلی طرح «دکتر سمیه نادی راوندی» و همکاران تشکر خود را از حمایت مالی آن موسسه اعلام می‌دارد.

© تمام حقوق برای سامانه رصد اثربخشی پژوهش‌های پزشکی کشور محفوظ است. | صفحه اول | چاپ صفحه